Warstwa rogowa naskórka odgrywa bardzo ważną rolę – stanowi barierę dla substancji przenikających ze środowiska zewnętrznego.

Dzięki tej barierze, nie wszystko z czym zetknie się nasza skóra, wnika do organizmu. W warstwie rogowej gromadzą się substancje tłuszczowe, odpowiedzialne za jej spójność. Pełni ona również bardzo ważną rolę estetyczną – patrząc na skórę widzimy naskórek, a nie – znajdującą się znacznie głębiej skórę właściwą, czy warstwę podskórną.

Jeśli struktura warstwy rogowej jest nienaruszona, to stanowi niemal nieprzenikalną barierę.

Składa się z korneocytów – spłaszczonych komórek, które nakładają się jedna na drugą i wyglądają jak ceglany mur. W tym ceglanym murze korneocyty to cegiełki, a spoiwo międzykomórkowe to zaprawa murarska. Korneocyty są zbudowane z keratyny i praktycznie nie zawierają wody.

Pomiędzy nimi  znajduje się spoiwo międzykomórkowe utworzone z mieszaniny wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, cholesterolu i ceramidów. Przylegają do siebie dzięki strukturom zwanym korneodesmosomami. To spoiwo powoduje również, że woda wolniej ucieka z głębszych warstw skóry.

Jeśli za bardzo nawilżymy skórę, to nadmiernie uwodnione komórki naskórka tracą właściwości bariery; podobnie dzieje się, gdy skóra zostanie nadmiernie wysuszona, ponieważ woda zmiękcza keratynę.

Nadmiernie przesuszona warstwa rogowa również traci właściwości bariery.

Ceramidy, które stanowią ważny element cementu międzykomórkowego składają się głównie ze sfingozyny i kwasów tłuszczowych np. kwasu palmitynowego, stearynowego, lignocerynowego.

Z wiekiem zawartość ceramidów w skórze się zmniejsza, ulegają one też wypłukaniu poprzez stosowanie agresywnych detergentów. Jeśli pozbawimy skórę znacznej ilości ceramidów, łatwiej będą przenikały z zewnątrz toksyczne substancje i drobnoustroje chorobotwórcze.

W warstwie rogowej skóry ludzkiej zidentyfikowano 7 ceramidów, oprócz tego, w kosmetykach używa się różnych pseudoceramidów, które nie są identyczne z występującymi w ludzkiej skórze, lecz mają podobną budowę, np. Ceramid HO 3.

Zastosowanie ceramidów może dać bardzo dobre efekty nawilżenia skóry i odbudowanie jej lipidowej bariery.

Ceramidy są też często stosowane w kosmetykach do włosów, ponieważ łatwo przyczepiają się do keratyny włosa.

Często w preparatach do pielęgnacji włosów znajduje się ceramid 1 – jest to sfingolipid, dokładnie 2 – stearoiloksyheptakozamid. Kwasem tłuszczowym jest tu kwas linolowy. Kwas linolowy to kwas omega -3, który w dużej ilości znajduje się na przykład w oleju lnianym, czy z pachnotki.

Nie ulega jednak wątpliwości, że samo zastosowanie ceramidów w kosmetykach to za mało – mimo że mogą one dawać bardzo dobre efekty nawilżające i odbudowujące barierę lipidową. Ważne są również inne składniki zawarte w danym kosmetyku, które wpływają na to, jakie będzie ogólne działanie preparatu na skórę.

Ania